Je vakantie plannen met AI? Leuk geprobeerd.

Het is deze zomer overal: mensen die trots hun screenshot delen van een chatbot die in dertig seconden een compleet reisschema voor Portugal heeft uitgespuugd. Dag 1: Lissabon. Dag 2: Sintra. Dag 3: "geniet van de lokale sfeer." Klinkt handig en voelt slim. En toch: ik zie steeds vaker mensen die met zo'n schema in de hand op vakantie gaan, en er middenin achter komen dat "efficiënt" en "goed" niet hetzelfde zijn.

Dus laten we het er eens eerlijk over hebben. Want dit is niet zomaar een trendje — het raakt aan iets fundamenteels over wat reizen eigenlijk waard maakt.

Wat AI wél kan

Laat ik beginnen met eerlijk zijn, want dat siert een goed gesprek. AI is verbluffend goed in het samenvatten van wat er al op internet staat. Vraag om de tien leukste dingen in Kyoto en je krijgt een keurig lijstje, vaak met de juiste openingstijden erbij. Voor inspiratie, een eerste ideetje, een vertrekpunt op een regenachtige zondagavond: prima hulpmiddel.

Het probleem zit niet in wát het doet. Het zit in wat het niet weet dat het niet weet.

Het addertje: gemiddelden voelen als maatwerk

Een taalmodel bouwt zijn antwoord op basis van wat de meeste mensen over een bestemming schrijven. Dat is precies het probleem. Jouw reis is namelijk geen gemiddelde. Jij bent niet "de meeste mensen." Reisde je met een peuter die om twee uur 's middags een dutje nodig heeft? Een chatbot plant vrolijk een middagexcursie in het heetste uur van de dag. Heb je een allergie, een rolstoel, een hekel aan drukte, of gewoon een hartsverlangen naar dat ene restaurantje dat je oma ooit noemde maar waarvan de naam je is ontschoten? Daar heeft geen enkel algoritme weet van — het weet niet wát het niet weet, en dat is nou precies het soort informatie waarop een goede reis staat of valt.

En dan is er nog iets subtielers: actualiteit. Is die trein tussen twee Italiaanse dorpjes deze zomer wel gewoon in dienst, of ligt het spoor eruit vanwege werkzaamheden die pas vorige week zijn aangekondigd? Is dat hotelletje met de mooie recensies nog wel hetzelfde hotelletje, of is het net overgenomen en compleet verbouwd? Een algoritme praat met vertrouwen over de wereld zoals die was op het moment dat het werd getraind — niet zoals die is op de dinsdagmiddag dat jij incheckt.

De prijs van een "gratis" reisschema

Hier wordt het interessant. Want een chatbotschema kost je niets — tot het moment dat er iets misgaat. Een gemiste aansluiting. Een dichte grens. Een boeking die eigenlijk niet restitueerbaar bleek. Op dát moment sta je er alleen voor, met een lijstje dat geen idee heeft dat jij nu op een station in een land staat waarvan je de taal niet spreekt.

Vergelijk dat eens met wat een reisprofessional eigenlijk doet. Niet het opsommen van bezienswaardigheden — dat kan iedereen googelen. Wél: weten welke aanbieder daadwerkelijk levert wat er beloofd wordt. Weten wanneer je júist niet moet boeken omdat er over drie weken een aanbieding komt. Een telefoonnummer hebben dat je kunt bellen als het misgaat, van iemand die je situatie al kent. Dat is geen nostalgie. Dat is risicomanagement met een menselijk gezicht.

Dus wat nu?

Ik ga je niet vertellen dat je die chatbot links moet laten liggen. Gebruik hem gerust om te dromen, om een lijstje te maken van plekken die je aanspreken. Zie het als het doorbladeren van een reisgids — leuk, inspirerend, oppervlakkig.

Maar op het moment dat dromen overgaat in boeken, in echt geld, in jouw gezin dat vertrouwt op het schema dat je hebt gemaakt: dan wil je iemand die de vraag durft te stellen die geen algoritme stelt. "Weet je zeker dat je in augustus naar Kreta wilt? Want dan is het er 38 graden en liggen de stranden vol " Dat is geen efficiëntie. Dat is aandacht. En aandacht is precies het ding dat een algoritme, hoe knap ook, niet kan simuleren.

De vraag die deze zomer eigenlijk telt, is niet "kan AI mijn vakantie plannen?" Natuurlijk kan het dat, maar de hamvraag is: wil je dat jouw vakantie draait op een gemiddelde — of op iemand die specifiek naar jóu luistert?